Εργατικός Νόμος – Κοινωνική Ασφάλιση

Η βάση της εργατικής νομοθεσίας στην Βουλγαρία είναι ο Εργατικός Κώδικας (Εφ.Κυβέρνησης 1/4/1986 τελευταία τροποποίηση Εφ.Κυβ. 11/12/2007) συμπληρωμένος από Διατάγματα, Κανονισμούς και Αποφάσεις.

Σε ότι αφορά στους αλλοδαπούς εν γένει προβλέπεται η εξασφάλιση άδειας εργασίας πριν μεταβούν να εργαστούν στην Βουλγαρία. Η άδεια εκδίδεται μέχρι για ένα έτος και μπορεί να επεκταθεί για άλλα δύο (δηλ. συνολικά για τρία). Κατ’ εξαίρεση παραχωρείται μεγαλύτερης διάρκειας άδεια για υψηλές διευθυντικές θέσεις ή για περιπτώσεις προσωπικού που χειρίζεται ειδικές εγκαταστάσεις.

Ειδικότερα για τους κοινοτικούς πολίτες δεν απαιτείται άδεια εργασίας ή άλλη σχετική διαδικασία, όπως προβλέπει Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου του 2006. Τα θέματα απασχόλησης και κοινωνικής ασφάλισης των αλλοδαπών που εργάζονται στην Βουλγαρία ορίζονται σύμφωνα με τους εσωτερικούς νόμους απασχόλησης και ασφάλισης (εκτός εξαιρέσεων).

Οι αμοιβές των απασχολουμένων μπορούν να συμφωνούνται σε βουλγαρικά λέβα ή σε αλλοδαπό νόμισμα. Ωστόσο οι πραγματικές αμοιβές καταβάλλονται σε λέβα (το ισοδύναμο) εξ αιτίας ορισμένων αδυναμιών υπολογισμού των κοινωνικών εισφορών και της φορολογίας σε άλλο νόμισμα.

Ο κατώτατος μισθός από 1ης Ιανουαρίου 2008 έχει ορισθεί στα 220 λέβα για κανονικό ωράριο εργασίας (δηλ. 8 ώρες εργασίας ημερησίως και 40 ώρες εβδομαδιαίως) και  1,30 λέβα ανά ώρα εργασίας.

Τα συμβόλαια εργασίας πρέπει να συνάπτονται γραπτώς και να υπογράφονται από τον εργαζόμενο και τον εργοδότη. Ο εργοδότης είναι υπεύθυνος να ενημερώνει την Εθνική Υπηρεσία Εισοδήματος (Εφορία) για την σύναψη, τροποποίηση ή λύση της εργασιακής σχέσης. Τα συμβόλαια εργασίας μπορούν να είναι αορίστου χρόνου, για δοκιμαστική περίοδο (που δεν υπερβαίνει τους 6 μήνες), για συγκεκριμένο χρόνο (σε περίπτωση εποχιακών ή εργαζομένων για βραχύ διάστημα), για ολοκλήρωση συγκεκριμένου έργου (ειδικά έργα ή προγράμματα), για 5 εργάσιμες ημέρες εντός ενός ημερολογιακού μήνα (ένας εργαζόμενος θα μπορούσε να απασχολείται για συγκεκριμένες ημέρες εντός ενός ημερολογιακού μήνα – όχι άνω των 5 ημερών ή των 40 ωρών εβδομαδιαίως).
Τα συμβόλαια εργασίας πρέπει να περιλαμβάνουν τον τόπο εργασίας, την θέση (περιγραφή) και τον χαρακτήρα της θέσης, την ημέρα σύναψης και την ημερομηνία έναρξης του, την λήξη (εάν υπάρχει) του συμβολαίου, τον εργάσιμο χρόνο, την επ’ αμοιβή ετήσια άδεια (όχι μεγαλύτερη των 20 ημερών), τις κύριες και συμπληρωματικές αποδοχές, και την ελάχιστη περίοδο προειδοποίησης για την διακοπή του συμβολαίου (όχι μικρότερη των 30 ημερών).
Τα συμβόλαια εργασίας μπορούν να λυθούν μόνο για τους λόγους που σαφώς προβλέπει ο Εργατικός Κώδικας, δηλ. πειθαρχική απόλυση, λήξη του συμβατικού χρόνου (σε περίπτωση σύμβασης ορισμένου χρόνου), αμοιβαία συνεννόηση, μονομερώς (μέσω γραπτής πρότερης ειδοποίησης), κατόπιν πρωτοβουλίας του εργοδότη έναντι αποζημίωσης όχι μικρότερης των τετραπλών αποδοχών που ελάμβανε την τελευταία φορά ο εργαζόμενος.

 

Νόμος Κοινωνικής Ασφάλισης

Η βουλγαρική νομοθεσία κοινωνικής ασφάλισης έχει τροποποιηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω αλλαγής των οικονομικών συνθηκών και της ανάγκης προσαρμογής στο κοινοτικό κεκτημένο.

Κύρια νομοθετική πηγή είναι ο Κώδικας Κοινωνικής Ασφάλισης (Εφ.Κυβ. 110/1999, με την πλέον πρόσφατη τροποποίηση στην Εφ. Κυβ. 113/28.12.2007. συμπληρωτικές ρυθμίσεις περιέχονται στον Ετήσιο Προϋπολογισμό του Νόμου Κρατικής Κοινωνικής Ασφάλισης, όπου προσδιορίζονται οι ανώτατες και κατώτατες εισφορές και το πληρωμές κοινωνικής ασφάλισης.

Η κρατική κοινωνική ασφάλιση παρέχει αποζημίωση, βοήθεια και σύνταξη στους ασφαλισμένους για τους ακόλουθους κινδύνους: προσωρινή ανικανότητα εργασίας, αναπηρία, μητρότητα, ανεργία, γήρατος και θανάτου.

Ο Βουλγαρικός Κώδικας Κοινωνικής Ασφάλισης διακρίνει σε ασφαλισμένους έναντι όλων των κινδύνων και σε ασφαλισμένους μόνο για αναπηρία, γήρας και θάνατο.

Οι παροχές κοινωνικής ασφάλισης  βασίζονται στις εισφορές που καταβάλλονται και περιλαμβάνουν όλες τις αποδοχές και άλλα εισοδήματα από κάθε είδους δραστηριότητα. Ο Προϋπολογισμός του Νόμου Κρατικής Κοινωνικής Ασφάλισης προβλέπει τα ακόλουθα κατώφλια παροχών: την μέγιστη μηνιαία παροχή (2.000 λέβα για το 2008), την ελάχιστη μηνιαία παροχή (240 λέβα για το 2008) και την ελάχιστη μηνιαία παροχή ανά κατηγορία επαγγελματικής απασχόλησης και ομάδας επαγγελμάτων. Ανάλογα με τα ανωτέρω εφαρμόζονται και διαφορετικά καθεστώτα και επίπεδα παροχών.

Σημειώνεται ότι η επαγγελματική εμπειρία η οποία αναγνωρίζεται για τους σκοπούς της κοινωνικής ασφάλισης, δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με τα έτη επαγγελματικής απασχόλησης των απασχολουμένων, αλλά και με απουσία μητρότητας, προσωρινής αναπηρίας, ανεργίας κλπ.

 

Νόμος για την Απασχόληση

Η πολιτική του βουλγαρικού κράτους για την τόνωση της απασχόλησης και την μείωση του ποσοστού ανεργίας περιλαμβάνεται γενικώς στον Νόμο για την Τόνωση της Απασχόλησης (Εφ. Κυβ. 112/2001, τελευταία τροποποίηση Εφ. Κυβ. 46/12.6.2007). Ο εν λόγω Νόμος καθορίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ανέργων που αναζητούν απασχόληση καθώς και εκείνα των εργοδοτών. Προκειμένου οι άνεργοι, Βούλγαροι ή αλλοδαποί, να απολαμβάνουν των δικαιωμάτων που προβλέπει ο Νόμος, θα πρέπει να έχουν εγγραφεί στην Εθνική Υπηρεσία  Απασχόλησης. Επίσης και οι εργοδότες που επιθυμούν να έχουν τα κίνητρα για την τόνωση της απασχόλησης θα πρέπει να προσλαμβάνουν άτομα εγγεγραμμένα στην Υπηρεσία Απασχόλησης.

Σε ότι αφορά στις ομαδικές απολύσεις, ο εργοδότης θα πρέπει να υποβάλλει τουλάχιστον 30 ημέρες νωρίτερα ενημέρωση στην τοπική Υπηρεσία  Απασχόλησης και στους εκπροσώπους των εργαζομένων για τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις. Ως ομαδικές ορίζονται οι ακόλουθες απολύσεις: άνω των 10 απασχολούμενων για επιχειρήσεις που απασχολούν από 20 έως 100 εργαζόμενους, άνω του 10% για επιχειρήσεις με 100-300 απασχολούμενους, άνω των 30 εργαζομένων για επιχειρήσεις με περισσότερους από 300 απασχολούμενους, και τέλος εάν οι απολυόμενοι είναι τουλάχιστον 20 σε επιχειρήσεις ανεξαρτήτως αριθμού απασχολουμένων αλλά που πραγματοποιούνται εντός 90 ημερών.

Σημειώνεται ότι τον Ιανουάριο του 2008 τέθηκε σε ισχύ ο Νόμος για την Πληροφόρηση και την Διαβούλευση των Εργατών και των Απασχολουμένων σε Κοινοτικής Κλίμακας Εταιρείες, σε Ομίλους Εταιρειών και σε Εταιρείες Ευρωπαϊκού Εμπορίου (Εφ. Κυβ. 57/14.7.2006), ο οποίος προβλέπει τα σχετικά με την σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Εργατικού Συμβουλίου με σκοπό την διασφάλιση των δικαιωμάτων των απασχολουμένων.

 

Νόμος για Συνταξιοδοτικά Ταμεία

Σύμφωνα με την βουλγαρική νομοθεσία, οι συντάξεις συνιστούν τμήμα του γενικότερου συστήματος κοινωνικής ασφάλισης και οι ρυθμίσεις που αφορούν σε αυτές ενσωματώνονται στον Κώδικα Κοινωνικής Ασφάλειας. Οι πληρωμές συντάξεων και οι αποζημιώσεις διαρθρώνονται σε τρεις κατηγορίες: την υποχρεωτική ασφάλιση συνταξιοδότησης (όλοι οι απασχολούμενοι έχουν δικαίωμα σε σύνταξη από το κρατικό Ταμείο Συντάξεων), την πρόσθετη υποχρεωτική ασφάλιση συνταξιοδότησης  (για όσους γεννήθηκαν μετά την 31/12/1959) και την πρόσθετη εθελοντική ασφάλιση συνταξιοδότησης (για όσους έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους).  Η τελευταία κατηγορία ασφάλισης μπορεί να γίνει σε ιδιωτικό συνταξιοδοτικό φορέα.

Στην Βουλγαρία υπάρχουν οι τύποι εταιρειών όπως ορίζονται στον Εμπορικό Νόμο (Εφ. Κυβ. 48/1991 τελευταία τροποποίηση ΕΦ. Κυβ. 59/2006) και οι κυριότεροι είναι: πολυπρόσωπη Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης (γνωστή με τα αρχικά OOD), μονοπρόσωπη Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης (γνωστή ως EOOD) και συμμετοχική Ανώνυμη Εταιρεία (γνωστή ως AD).
Το ελάχιστο κεφάλαιο για κάθε μία είναι το εξής:
OOD και EOOD = 5.000 λέβα (περίπου 2.500 €)
AD = 50.000 λέβα (περίπου 25.000 €)
Για τις τράπεζες το ελάχιστο κεφάλαιο = 10 εκατ. λέβα (περίπου 5 εκατ. €)
Ασφαλιστικές εταιρείες ζωής = 4 εκατ. λέβα (περίπου 2 εκατ. €)
Ασφάλειες ακινήτων = 6 εκατ. λέβα (περίπου 3 εκατ. €)
Αντασφαλίσεις ακινήτων = 9 εκατ. λέβα (περίπου 4,5 εκατ. €)
Επενδυτικές εταιρείες = 500.000 λέβα (περίπου 250.000 €)